به کوشش رضا نوزاد

منوچهر هدایتی

اخیراً کتاب بی نظیر و خواندنی «گیلان در وقایع اتّفاقیه» به کوشش رضا نوزاد، همچو پیام روحپروری از دیار آشناییها نفَسِ جان را توانی تازه، و چشم دل را روشنی بخشید. این کتاب آن گونه که از نامش  برمی آید، دربرگیرندة «اخبار گیلان در نخستین مطبوعات ایران» است که منظور از نخستین مطبوعات، همان روزنامة وقایع اتّفاقیه است که در عهد ناصرالدین شاه قاجار، به مدّت ده سال از 1267 تا 1277 هـ ق، هفته ای یکبار در روزهای پنج شنبه در ایران منتشر می شد و بعدها در واپسین سالهای انتشار، به زمانی کوتاه نام «روزنامة دولتی» و پسین تر نام «روزنامه ی دولت علیة ایران» به خود گرفت. البتّه آن شناختی را که ما امروزه روز، از مفهوم روزنامه داریم، بر قامت نوپای این آگهی نامه یا خبرنامه نمی زیبد؛ امّا در هر حال وجود و پیدایی چنان نشریه ای، در صورت تداوم، می توانست خشت اوّلیة بنای استواری باشد که در عرصة کشش و کوششهای اجتماعی- سیاسی ایران عزیز تاریخ ساز گردد. ادامه مطلب را بخوانید »

اشعار

27 Jul 2011 موضوع: گيلان ما

                                                                                            پوران فرخ زاد

دوباره باد بهار

دوبـاره  بـوی بنفـشه،  دوباره  باد بهـار

نـوای سبـز پـرستـو، نـویـد شـاد بهـار

                                                          شکفتـه نسترن  از  جان  باغ  فروردین

                                                          شکـوه رُستن شمشـاد، در معـاد بهـار ادامه مطلب را بخوانید »

از Hans R.Herren1

برگردان و برداشتی از: احمد محامد

طی پنجاه سال اخیر تولید ناخالص جهانی جهشی از هفت تا شصت تریلیون دلار امریکا در سال داشت. این افزایش اثرات ویرانگری روی منابع طبیعی قابل و غیرقابل تجدید گذاشته است. از سال 2003 میلادی تاکنون (سال 2011) حدود 27% از شرکت های ماهی گیری تعطیل  شده اند،  تولید مواد نفتی در بسیاری از کشورها کاهش یافته، پیش بینی می شود که طی یک دهه حتی زودتر این کم شدن به حدّاکثر برسد. آب کمیاب شده و فشار ناشی از کمبود آب زیاد گردید، تا بیست سال دیگر تولید آب برای تأمین فقط 60% نیازمندی های جهان کافی خواهد بود. آهنگ از بین رفتن  گونه های حیاتی و نباتی نسبت به ده سال پیش افزایش یافته است. ادامه مطلب را بخوانید »

دوره یازدهم «گیلان ما» درست هنگامی آغاز می گردد که با احتساب زمانی که به صورت هفته نامه منتشر می شد، 30 سال از تأسیس آن می گذرد. طی این مدت کوشیدیم با همه دشواریها وظیفه ای که به عهده گرفته ایم به کمال انجام گردد. «گیلان ما» مجله ای است که خوانندگان خاص خود را دارد و این نیز بعلت علاقه ای است که به کار خود داریم و از آن انحراف نجستیم.

«گیلان ما» افتخار دارد که با اکثر دانشگاهها ارتباط دارد تا جائی که مورد عنایت و لطف بسیاری از استادان است و از راهنمائی و مشورت آنها بهره مند می شود. در چنین پایگاهی سال یازدهم «فصلنامه گیلان ما» آغاز می گردد، طی سی سال همه دشواریها را پذیرفتیم، کوشیدیم و می کوشیم به عهد خود وفادار مانده و به شرف مطبوعاتی استوارتر باشیم و به خاطر دو نان دیده از راست قامتی برنگیریم و از قناعت گامی پس تر ننهیم و باشد که تا پایان از این مناعت عدول نکنیم، ولی گهگاه پیشامدهایی به ناگزیر قفل از دهان برمی دارد و در شکایت می گشاید، یکی از آنها تقسیم یارانه های مطبوعاتی است، کاری که در عین ضرورت بحث آفرین بوده و هست، همیشه نارضایتی هائی را به دنبال دارد.

سؤال این است که معیار این تقسیم بر چه مبنائی است؟ اگر بر اساس کمیت است، باید پذیرفت که هیچگاه کمیت نتوانسته است در مقابل کیفیت بازیگر میدان شود، چه بسیار کمیت ها که اشکال آفرین بوده اند، ولی همیشه کیفیت ازین امر جدا بود. اگر دستگیر کمیت نگردد، هیچ وقت بازدهی مطلوب حاصل نمی شود. اگر بنا، بر مصرف کاغذ است که:

لاف از سخـن چـو دُر تـوان زد

آن خشـت بـود که بـر توان زد

مصرف اگر با معیار و مقیاس ویژه خود تطابق نداشت؛ سودآوری هم نمی تواند پاسخ گوی راستین باشد بنابراین با اینکه نفس عمل بر خیر است و منطقی، باز هم به زیر سؤال می رود. آیا به راستی وزارت ارشاد می تواند داشته باشد.آیا می توان پرسید که یارانه امسال از بابت مطبوعات گیلان چه مبلغ بوده و به چه معیاری پرداخت شده است.

«گیلان ما» و همه نشریاتی که برپائی استواری دارند به راه خود می روند ولی می خواهیم گوهری معیارشناس با صداقت تمام نوع ارزش سنجی خود را اعلام دارد تا به هرگونه شک و تردیدی پایان داده شود.

م. ع. ف

شکوائیه در دیوان ناصر خسرو

27 Jul 2011 موضوع: گيلان ما

دکتر علی اصغر باباصفری
مریم السادات کدخدایی*
چکیده
شکوائیه یکی از انواع ادبیات غنایی است که شاعر در آن به بیان ناملایمات زندگی می پردازد و از روزگار، بخت و اقبال، پیری و ناتوانی، نابسامانیهای اجتماعی و سیاسی و… شکایت می کند. شکوائیه ها انواع مختلفی دارند و به پنج دسته شخصی، فلسفی، اجتماعی، سیاسی و عرفانی تقسیم می شوند.
در این مقاله سعی داریم شکوائبه را در دیوان ناصرخسرو بررسی کنیم. برای این منظور ابتدا انواع شکوائیه را در دیوان این شاعر بزرگ جستجو کرده و سپس به ترتیب و بر اساس بیشترین بسامد آنها را مطرح می کنیم.
بررسی این موضوع در دیوان ناصر خسرو نشان می دهد که وی بیش از همه نسبت به نابسامانیهای اجتماعی واکنش نشان می دهد؛ بی خردی و گمراهی مردم او را آزار می دهد و در میان اشعار سراسر پند و اندرز خود آنها را مورد خطاب قرار داده و نکوهش می کند. وی همچنین در اشعار خود روزگار و فلک را مورد حمله قرار داده و از بی وفایی و بد عهدی اش گله دارد. پس از جامعه و فلک به سراغ خود رفته و مسائل و مشکلات شخصی زندگی خود را بیان می کند و از آنجا که حاکمیت زمان خود را قبول نداشته، به سرزنش حاکمان و بیان بی دینی و فسق آنان می پردازد. ادامه مطلب را بخوانید »

رجال بیهقی

27 Jul 2011 موضوع: گيلان ما

سیروس مهدوی
جلد اول- الف- ط
ناشر: نشر رسانش
با همکاری انتشارات پژوهشهای فرهنگی
چاپ اول. رقعی. بها: 12000 تومان
تهران، 1388 خورشیدی
احمد اداره چی گیلانی
اباختر فصلنامه ای علمی- پژوهشی است. صاحب امتیاز و مدیر مسئول آن، دوست دانشمند سیروس مهدوی است.
اباختر از ساری و، به سال 1381 پخش شد. در شمارة یکم سال نخست آن سیروس چنین نوشت: «… بنابراین تلاش خواهیم کرد که بهترین گفتارها را به چاپ برسانیم و مقالاتی را به دست دهیم که به گونه ای مرجع شوند…»
تاکنون که بر این شیوه بوده است و، هم در این راه رفته است، و پیداست که خواهد بود.
پس اگر استادان بزرگی چون آقایان ایرج افشار، دکتر منوچهر ستوده، دکتر احمد مهدوی دامغانی، دکتر باستانی پاریزی، دکتر ابوالقاسم اسماعیل پور، پروفسور حسن امین، و… از همکاری با اباختر تن     نزده اند؛ از این است. چه، دیده اند که سیروس مهدوی «انتقاد» را برمی تابد و، آن را «نشانة مهر» می داند؛ و می گوید که: «مهرتان را از ما دریغ نورزید.».
پس با بینشی چنین است که اباختر هر شماره اش از شمارة پیشین پر بارتر گشته است، و خواهد گشت ادامه مطلب را بخوانید »

ناگفته هائی از تاریخ معاصر

27 Jul 2011 موضوع: گيلان ما

  اسـرار ازل را نـه تـو دانـی و نـه من
وین رمـز معما نه تو خـوانی و نه من
هست از پـس پـرده گفتگو ی من و تو
چون پرده برافـتد نه تو مانی و نه من
(ابوالحسن خرقانی)

نوشته: فریدون نوزاد
پی آمد کودتای 28 امردادماه 1332 1 بیشترین ویران گری و غم انگیزترین تباه سازی جنبش و جهش ملّی را به ملت نژاده ایران تحمیل نمود، ملتی که با کوشش و هماهنگی باور نکردنی و خیزش جانانه می خواست، و به راستی هم می توانست، تمام واپس ماندگی گذشته را جبران کرده، به شمار ملت های پیشرفته درآید، یوغ واپس نگاهداری استعمارگران اروپایی را از گردن و دوش بیفکند، که دریغا دریغ نگذاشتند.
این بار، امریکا به همیاری انگلیس پای پیش نهاد، البته نه تنها به خاطر چیره ساختن هم نژادان خویش، که بیشتر به انگیزه دستیابی به بهره وری از منابع سودآفرین و سرشار کشور ایران، … و به انبازی هم، کردند آن چه بنا به احترام حقوق بشر نمی بایست می کردند.
دولت مردمی دکتر محمد مصدق، اگرچه از آغاز، لیکن در ماه های خرداد تا امرداد 1332 به شدت مورد مخالفت  دولت انگلیس و روس قرار گرفته بود، کوششی به کار می بست تا از منجلاب سیاست استعماری بیرون جهد و امریکا می توانست با جلب دوستی، بدون چشم داشت و توقعات بی جا، ما را در این کوشش و تلاش یاری رساند. ولی متأسفانه بزرگترین اشتباه سیاسی را به کار برد و به جبهه مخالف پیوست، آن هم به بهانه واهی چیرگی کمونیستی در ایران. ادامه مطلب را بخوانید »

 دکتر قهار رسولیان
با این که در نیمه ی دوم سده ی نوزدهم در شهرهای آسیای میانه چاپخانه ها پا به عرصه ی وجود نهادند، اما نتوانستند مانع پیشرفت یکی از انواع هنر اجدادی خطاطی و خوش نویسی گردد. در اوایل قرن 20 خوش نویسان تاجیک در امور خوش نویسی، و دبیری، هم چون نیاکان خویش انواع خطوط محقق و ریحانی، ثلث، نسخ، تعلیق، نستعلیق، شکسته و غیره را به طور وسیع به کار می گرفتند.
خطوط محقق و ریحان شبیه یکدیگر بود. محقق از خط کوفی و ریحان از خط محقق سرچشمه گرفته است. خط محقق نسبت به خط کوفی، زیباتر و نوشتار از کل حروف به طور کامل استفاده می شود، اما خط ریحان از محقق هم زیباتر است. ادامه مطلب را بخوانید »

استاد راهنما: دکتر عباس خائفی
سیده رقیه فرجودی*

چکیده:
یکی از مهم ترین ویژگی های شعر دوره ی مشروطه، تفاوت و نوع بینش شاعران نسبت به واقعیت های موجود است که منجر به خلق مضامین جدید می شود و یکی از مهم ترین موضوعات اصلی در شعر فارسی در عصر مشروطه «آزادی» است که درک صحیح پیام شعر این دوره، تا حدّی منوط به شناخت جایگاه آن است. مفهوم آزادی در نظر شاعران این دوره با مفهوم آن در نزد گذشتگان متفاوت است. در این مقاله مفهوم آزادی در شعر شاعران گذشته مورد بررسی قرار گرفته است. شاعرانی همچون مسعود سعد سلمان از آزادی برداشت رهایی از زندان را داشته اند. با تحوّلات عمیق اجتماعی عصر مشروطه و تأثیر غرب بر اجتماع و ادبیّات این دوره مفهوم آزادی نیز معنایی اجتماعی- سیاسی به خود گرفت و به دنبال خود مؤلفه های جدیدی را به همراه داشت؛ مؤلفه هایی از قبیل قانون، توجّه به علوم و فنون جدید، توجّه به تعلیم و تربیت نوین، آزادی نسوان و… که همه از دستاوردهای آزادی است و شاعر عصر مشروطه به عنوان نماینده ی مردم آنها را در شعر بازتاب داده است.
ادامه مطلب را بخوانید »

دکتر گیتی تجربه کار*

لیلا محمدی**

چکیده:

بررسی جهان معنوی شاهنامه فردوسی و تطبیق آن با جهان معنوی اثر حماسی و دیرپای هند، مهابهارات منظور نظر نگارندگان بوده است. اما با همه عظمتی که تمدن و فرهنگ سرزمین هند دارد انتظاری جز خلق آثاری از جمله رامایانا و مهابهارات نیست، با این همه پژوهشی که درخور این اثر حماسی جهانی باشد نه در هندوستان و نه در ایران صورت نگرفته است. عمده ی تمدن هایی که در گستره ی جهان دارای شناسنامه ای اصیل از زمان پیش از تاریخ هستند به تعداد انگشتان دست است؛ تمدن هایی همچون هند، ایران، مصر، یونان و رم و تا حدودی حوزه ی کشورهای انگلیسی زبان، مثل اسکاتلند و ایرلند و انگلیس. بقیه ی کشورها در این بخش، یعنی اسطوره ها و حماسه های نام آور، با تمدن های ذکر شده توان قیاس ندارند.

هدف اصلی مطابقت دادن بخش های متفاوت و جامع مهابهاراتا، که تاریخ نگارش آن مربوط به یک زمان و توسط یک شخص نیست، بلکه در توالی تاریخ نویسندگان متفاوت هر یک بخش هایی به این اثر افزودند، بنابراین هر شخصی در زمان های بین سه هزار سال پیش از میلاد تا دو سه سده ی میلادی بخشی را انضمام اثر اصلی نمودند. البته مؤلف پایه ی مهابهارات، حکیم بیاس بوده که مضمون اثرش جدال دو قوم، به دلیل اشتراک نیا و جدّ، بر سر تصاحب قدرت و تاج و تخت است، تا بدین وسیله جناح پیروز در این نبرد زمام امور را به عهده بگیرد و سویه ی شکست پذیر مهاجرت در جنگل را. این نبرد هجده روز طول می کشد و حکیم بیاس معادل روزهای نبرد اثر خویش را در هجده دفتر تنظیم کرده است. اما این گونه نیست که ارزش های همه ی دفترها یکسان باشد. در میان هجده دفتر، دفتر دوازدهم گویی تافته ای جدا بافته به شمار می رود، زیرا دارای وزن و وقاری خاص است.

نگارندگان عمده قیاس دو جهان متفاوت را بر دفتر دوازدهم با شاهنامه فردوسی نهاده اند. البته این مقایسه و تطبیق به طور غالب بر بستر رفتار پادشاه نسبت به مردم صورت پذیرفته، که خوشبختانه اشتراکات بسیاری حاصل گردید.

ادامه مطلب را بخوانید »

بیستمین سال تأسیسی انجمن مهرورزان گیل- اسفند 1390

گیلان ما
فصلنامه سیاسی- ادبی- فرهنگی


مؤسس: شادروان حاج علی فائق/ تأسیس: 1328
صاحب امتیاز و مدیر مسئول: دکتر محمدعلی فائق
سردبیر: دکتر غلامحسن مهدی‌زاده

شورای دبیران:
احمد اداره‌چی گیلانی، مهران برزگر ماچیانی، افشین پرتو، هوشنگ عباسی
مصطفی فرض پور ماچیانی، دکتر عبدالکریم گلشنی، احمد محامد، دکتر سیدهاشم موسوی
دکتر غلامحسن مهدی‌زاده و دکتر محمدکاظم یوسف‌پور

• اجرای کامپیوتری: معصومه حقگو
• لیتوگرافی: همراهان 3229003- 0131
• چاپ: توکل- صومعه‌سرا 3222810- 0182
• بها: 4000 تومان
• نشانی: رشت، خیابان امام خمینی، مقابل بانک رفاه کارگران، کوچه فائق، شماره 215
فاکس: 3226820- 0131- تلفن: 3231182- 0131 – همراه 09113810879- صندوق پستی: 1677
پست الکترونیک mfaegh2@gmail.com mfaegh@yahoo.com : Email - سایت گیلان ما http://guilan-e-ma.ir
• اشتراک سالیانه داخل کشور با هزینه پست: 20000تومان
• اشتراک سالیانه خارج کشور با هزینه پست: 45دلار
• نشانی بانکی: رشت، بانک تجارت (شعبه پورسینا) به حساب جاری فراگیر 811055255 ، به نام محمدعلی فائق
 

email:

mfaegh2@gmail.com
mfaegh@yahoo.com


تاریخ

نوامبر 2017
د س چ پ ج ش ی
« Jul    
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930  

معرفي كتاب

کتاب گنجينه مجموعه اي است ارزشمند از اشعار و زندگي نامه مشاهير و مفاخر گيلاني فارسي سرا که توسط استاد فريدون نوزاد نوشته شده و به کوشش آقاي دکتر محمدعلي فائق به چاپ رسيده است. مطالعه اين کتاب ارزشمند و ماندگار را به همه دوستداران فرهنگ و ادب گيلان پيشنهاد مي نمائيم.