(پیشگیری از زخم بستر تا نود و پنج درصد)

رضا پورربانی

مقدمه
هدف از این مقاله، توضیح و تبیین تشک پیشگیری از زخم بستر فن و فیلتردار است که هیچ نمونه داخلی و خارجی ندارد. این تشک برای اولین بار توسط اینجانب، طراحی شد و به مرحله ساخت رسید.
زخم‌های فشاری که با عنوان زخم بستر شناخته می‌شوند به دلیل کاهش جریان هوا و خون در زیر بخش‌های استخوانی بیمار، مانند: دنبالچه، پاشنه، سر، آرنج و… به وجود می‌آیند. بیمارانی که مجبور هستند برای مدت طولانی در بستر بمانند و قادر به حرکت نیستند، در صورتی که هوا در زیر بدن آن‌ها، جریان نداشته باشد به مرور زمان دچار زخم بستر خواهند شد.
تشک پیشگیری از زخم بستر، جهت حفظ سلامت بیمار از هر گونه ضایعه جدید و کمک به ارتقای سطح بهداشت جامعه و سرانجام، طرحی جدید در صنعت و تولید ملی طراحی شده است.
این تشک، این قابلیت را دارد که هوای تصفیه شده را در زیر بدن بیمار به گردش درآورد و از مبتلا شدن بیمار به زخم بستر، تا نود و پنج درصد جلوگیری نماید. با توجه به این اصل مهم که همیشه پیشگیری، بهتر از درمان است.

زخم فشاری، زخم بستر
زخم بستر با بدسور Bedsore یا زخم فشاری Pressure Sore ضایعه‌ای است که در پوست و بر اثر فشار طولانی مدت ایجاد می‌شود. فشار ممتد پوست بین برجستگی استخوانی از یک سوی و سطح بستر از سوی دیگر، مویرگ‌های تغذیه‌کننده پوست را مسدود می‌کند. زمانی که پوست، بین سطح ثابت داخلی و سطح ثابت خارجی واقع می‌شود، جریان عبور هوا و خون کاهش می‌یابد و باعث رنگ‌پریدگی پوست می‌شود.
بنابراین، زخم بستر یک آسیب بافتی است که می‌تواند به پوست، بافت نرم، عضله، غضروف و استخوان آسیب برساند. این زخم‌ها، مربوط به سن و سال خاصی نیستند و در تمام سنین و برای بیمارانی که جراحی مغز و اعصاب انجام داده‌اند و یا افراد بستری در بخش‌های مراقبت‌های ویژه و یا افراد بدون تحرک با سطح هوشیاری پایین و بیماران دارای اختلالات حرکتی و یا فلج می‌تواند اتفاق بیفتد.
یک انسان سالم، در هنگام خواب به صورت غیر ارادی، وضعیت خود را تغییر می‌دهد و به این شکل محل‌هایی از پوست که زیر فشار هستند مرتباً تغییر می‌کنند، به این ترتیب، به همه‌ی قسمت‌های پوست زیر بدن هوا و خون می‌رسد، اما، در یک فرد بیمار که قدرت حرکت و جابجایی را ندارد این مکانیسم به درستی عمل نمی‌کند، در نتیجه، پوستی که مدتی، بدون جریان خون و هوا مانده است، می‌میرد و مرگ موضعی بافت‌ها اتفاق می‌افتد.
زخم بستر، از زخم‌های پوستی شایع است و محل‌های رطوبت مانند: عرق بدن، مدفوع، ادرار و یا هر نوع رطوبت دیگری باعث سائیده شدن پوست و از بین رفتن بافت‌های آن می‌شود. رطوبت، مرحله درمان و بهبودی را طولانی‌تر می‌کند و در نهایت، با از دست رفتن لایه‌های پوست، زخم بستر ایجاد می‌شود.
پس از تشکیل زخم بستر، عوارضی مانند: عفونت پوست، عفونت استخوان، مفصل و عفونت خون برای بیمار به وجود می‌آید و اگر زخم بستر به مدت طولانی‌تری باقی بماند، ممکن است بیمار در پوست آن محل، به نوعی سرطان به نام: Sguamous Cell Carcinoma مبتلا شود. باید توجه کرد، زخم‌های بستر به کندی التیام می‌یابند و مهم‌ترین و بهترین درمان، پیشگیری از ایجاد چنین زخم‌هایی است و این که فشار از روی بافت‌های آسیب‌دیده برداشته شود.
یکی از راه‌حل‌ها، جابه‌جا کردن بیمار است. البته، اگرچه جابه‌جا کردن بیمار به پیشگیری زخم کمک می‌کند، اما ایجاد سایش در هنگام جابه‌جایی که همراه کشش پوست اتفاق می‌افتد، می‌تواند عاملی برای ایجاد و ازدیاد زخم بستر باشد.
واحدهای مختلف کارکنان بیمارستانی و درمانی به ویژه افرادی که از بیماران مراقبت می‌کنند همواره با این معضل، آشنا هستند.
از آن‌جا که اینجانب نیز در بیمارستان شاغل هستم و با محیط بیمارستان و معضلات آن آشنایی دارم، زمانی که به همراه همکارم برای بازدید از بیماری به منزل ایشان رفته بودیم، زخم بستر را با وجود این‌که، بیمار جابه‌جا می‌شد و بر روی تشک مواج نیز خوابیده بود، ملاحظه کردم.
این پرسش در ذهنم ایجاد شد که چرا با وجود تشک مواج و جابه‌جایی بیمار، بیمار باز دچار زخم بستر شده است. از همکارم پرسیدم و ایشان پاسخ دادند که، تشک مواج خاصیت پیشگیری صد در صد از زخم بستر را ندارد.
ایده این کار، از آن‌جا به ذهنم خطور کرد و تحقیقات خود را در این زمینه آغاز کردم. در ضمن تحقیقات، به این نتیجه رسیدم که تشک‌های مواج موجود، جریان هوا را در زیر بدن بیمار به گردش درنمی‌آورد و پوست به مرور زمان و بر اثر فشار ممتد، دچار زخم بستر می‌شود.
پس از تعریق و عدم تهویه هوا بین بدن بیمار و تشک، به مرور زمان، عرق و سلول‌های پوستی مرده، مکان را برای زندگی قارچ‌ها و باکتری‌ها به وجود می‌آورند که باعث عفونت، بوی بد و ایجاد زخم بستر می‌شود.
سرانجام، پس از تحقیقات فراوان، عمل تصفیه هوای را بسیار تأثیرگذار دانستم و به این نتیجه رسیدم که هوای زیر بدن بیمار، باید بسیار سالم باشد و چون اختراع قبلی‌ام نیز، دستگاه ضدعفونی کننده هوا بود، کار برایم آسان‌تر شد و پنجاه درصد از کارایی دستگاه قبلی خود را در این طرح جدید، ادغام کردم.
در ذهن خود، هشتاد درصد طرح تشک پیشگیری از زخم بستر را طراحی کردم. سپس، تصمیم به ساخت تشک گرفتم. امکانات و وسایل لازم را فراهم آوردم. در حال ساخت تشک، بیست درصد باقی مانده طرح نیز به ذهنم خطور کرد.
بعد از یک ماه تلاش بی‌وقفه، توانستم به‌طور کامل و با موفقیت، تشکی را به مرحله ساخت برسانم که نسبت به تشک‌های موجود، که در ذیل به مزایای آن اشاره خواهد شد، تا نود و پنج درصد از زخم بستر پیشگیری کند.
دستگاه ساخته شده، در دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید بهشتی تهران، به شماره نامه 13925074000306451 بررسی شد و جهت ثبت به سازمان ثبت اختراع ارسال شد که در اداره ثبت اختراع نیز، با شماره ثبت 81254 در تاریخ 6/9/1393 به ثبت رسید.

بیان دقیق مزایای اختراع و ادعا نسبت به اختراعات پیشین
1. قابلیت تهویه و جریان هوا بین بدن بیمار و تشک.
2. قابلیت زدودن قارچ‌ها و باکتری‌های غیر هوازی.
3. قابلیت استفاده در تمام تخت‌هایی که نیاز به بستری طولانی مدت بیمار وجود دارد.
4. مقرون به صرفه بودن آن نسبت به این که بیماری را با زخم بستر مداوا کنیم. چه از نظر جسمانی و چه از نظر مالی.
5. برتری تشک فوق‌الذکر نسبت به تشک‌های دیگر در افزایش مدت زمان بستری با پیشگیری از ایجاد زخم بستر.
6. قابلیت بستری بیمارانی که جراحی گردن و کمر انجام داده‌اند.

کاربرد صنعتی اختراع
در بیمارستان‌ها در بخش‌های ICU، NICU، CCU، جراحی عمومی، مغز و اعصاب، قلب و عروق و تمام بخش‌های بیمارستانی، منازل بیماران دارای ضایعات نخاعی، بیماران دارای هوشیاری پایین (کمایی)، جانبازان عزیز، معلولین محترم و مکان‌های که نیاز به بستری شدن طولانی مدت بیمار است و برای حفظ سلامت بیمار از هر گونه ضایعه جدید در حین درمان، قابلیت کاربری دارد.

فهرست منابع
1. بدایت، آرش، پریسا اسلام‌پور و کیومرث عباسی. جراحی قفسه سینه، زخم‌های فشاری (زخم بستر). مؤسسه فرهنگی- هنری تیمورزاده. نشر طیب، چاپ اول، (1385).
2. برجیان، سارا و منصور برجیان. راهنمای زخم‌های فشاری یا زخم‌های بستر. فنون معاصر، وزیری (شومیز) چاپ دوم، (1392).
3. ریحانی کرمانی، ح و حقیری آ. «تعیین عوامل خطر ایجاد زخم بستر در بیماران ضربه مغزی، نخاعی بستری در بخش مراقبت‌های ویژه». مجله دانشگاه علوم پزشکی اراک (ره‌آورد دانش). پیاپی 39، (1386).
4. کیان، محمدولی، غلامحسین فلاحی‌نیا و فرشید شمسایی. زخم‌های فشاری (پیشگیری، ارزیابی، مراقبت و درمان). سپهر دانش، وزیری (شومیز)، چاپ اول، (1392).
5. مالکی‌نژاد، محسن. «روش‌های نوین در درمان زخم‌ها» آدرس سایت: http://www.iranhealers.com
6. منصوری، مهرداد. «زخم بستر یا زخم فشاری به چه عللی ایجاد می‌شود.»
آدرس سایت: http://www.iranothoped.ir
7. ———– «زخم بستر یا بدسور چیست و علائم آن چگونه است».
آدرس سایت: http://www.iranothoped.ir