اسدالـله عمادی

بخوان، دوباره بخوان

در آسایشگاه کهریزک، در سالگردِ بهجت اسفندیاری، خواهر نیما یوشیج، جوان معلولی تنبور زد و آواز خواند.

تقدیم به او

اگر چه مُشتِ  پَـری  ماند  و  حسـرتِ  پـرواز

بخـوان،  دوبـاره بخـوان،  ای  قـنـاریِ  آواز

بیـا به کـوچـه ی بـاران، سری  به سبـزه زنیم

کـه در نگـاه تـو تلـخ اسـت، حیـرتِ پـرواز

ببین که در چمـن صبـح، جشـنِ پـروانه است

تـو، هم، به زخمـه ی شـوری، اُمیـد را بنـواز

تو را که عاشقِ عشقی، چه بیمِ مرگ و دروغ!

مـرا که کُشتـه ی عشقـم، تو بـاش همـدمِ راز

اگـرچه خسته ی خویشـم، بگـو، دوباره بگـو

کـه عـاشقـانه تـرین نغـمـه  را  بـخوانم بـاز

دکتر میرجلال الدین کزازی

دیارِ گیل

تقـدیـر درفـکَنـد  مرا در  دیـارِ  گـیل؛          آن سـرزمیـنِ خـرّم و آن مَرغـزارِ گیـل.

گویم تو را که هیچ دیـار و تبـار نیـست،          سرسبـز و پاک همچـو دیار و تبـارِ گیل.

بگذر به سوی «لانگ» و «ییلاق» و می نگر؛          شوریـده سر، مـواهبِ باغ و  بهارِ گیـل.

آسـودم  از  مصـایبِ  دوران  چو آمـدم،          از  دسـتـبردِ حادثـه،  در  زینـهارِ گیـل.

از  یادِ روزگـار،  چه گـویی  که  رفته اند          مـردان  جنگـدیدة  پیکـارْ  کارِ  گیل؟!

بس قصّـه ها که در دلِ  تاریخ مانده است،         از پـردلانِ  صف زده، در کـارْزارِ گیـل.

بشنـو؛ هنوز جنگلِ گیـلان فسـانه گوست،          از «کوچکِ» بـزرگ که شد شهـسوارِ گیل.

هر گه  سخـن  ز بـوعلی و دانشـش رود،          همدوشِ وی، سخن رود از «گوشیـارِ» گیل.

طبـعِ خزانْ گرفتـه  بهـاری دگـر گـرفت؛          تـا آمـدم  ز خطّـة ری،  رهسپـارِ گیـل.

نشگفت اگر ز شور، قرارش به شعر نیست؛          طبعِ سخنـور است کنـون بیـقـرارِ گیـل.

بر گـوشِ گیـلْ دختـرکـان گوشـوار بـاد،         این گوهـرانِ شعر که گـردد  نثـارِ گیل!

زروان! به شـوق، شاعر کرمانـشهان  فکَند،          از  شـور شعـر، غلـغله ها در دیارِ گیل.

لاهیجان- آذر 1354

خیال خاطره

                                                                                                           پوران فرخ زاد

هوای گریه مرا می کِشد به کوچه ی باد
خروشِ بیشه و بانگ بهارِ بارانی
میانِ آینه دیگر کسی نمی خندد
چو آذرخش که تُندر بر آرد از دلِ ابر
به هفت خوانِ غمِ عشق ره چو پیمودم
سفر به دور مرا هیچ از تو دور نکرد
درون سینه زنی زار زار می گرید
خیال خاطره هایِ گذشته تاریک است
درختِ خشکم و در شوقِ بارش باران
اگر چه ساکت و خاموش می سپارم راه
به باد سر بسپاریم هر چه بادا باد
قناریانِ قفس را چه باک از بیداد!
شکسته شاخه یِ سروی که خوانده ای آزاد
دلـم در آتـشِ غـرنـده پـاره ای پـولاد
خراب شد همه خوان ها که تا شود آزاد
چنان به یاد تو بودم که یاد رفت از یاد
چو اشکِ پاکِ بهاری به شاخه یِ شمشاد
رها نمی کندم، یادِ این خراب آباد
به موجه های تمنا چو قاصدک در باد
گلویِ خامشِ شعرم پر است از فریاد.

توضیح:

با عرض پوزش از سرکار خانم پوران فرخ زاد، در شعر «دوباره باد بهار» چاپ در شماره 41، اشتباهات چاپی به شکل زیر اصلاح می گردد:

در مصرع دوم بیت اول: کلمه «سرسبز» اشتباه و «سبز» صحیح می باشد و همچنین در مصرع آخر کلمه «پیشه» اشتباه و «همیشه» صحیح می باشد.

سروش گیلانی

دل مشغولیهای سروش

اگر وطن نبود

چه بود سرنوشت من

و بانگ باور مرا

کدام خاک می شنید!

*

پرسید حال ما

گفتیم زنده ایم

زد زیر خنده گفت

ما مرده ی مزار عمودی ندیده ایم!

از هول گرگ

برّه به چوپان پناه برد

ولی دریغ

که قصّاب بود چوپانش

*

خسته رسیدند

از سفری دور

بال و پری در میان برکه بشویند

آه! چه گس بود طعم برکه ی سُربی!

*

در خدمت یار، بندگی باید کرد
تا در رگ تاک، خون می میجوشد
با پای، نه، سر، دوندگی باید کرد
با حضرت عشق زندگی باید کرد

*

امشب ز عروس بخت کامی دارم
ای دیده به انتظار خفتن منشین
در خدمت خود، توسن رامی دارم
در خلوت خویش ازدحامی دارم!

*

سرزمین مادری

دکتر سیروس سهامی

در سرزمین سبز مادریم

مردان حادثه می پوسند

در کرت های آب

و مادران غم زده می زایند

بر پُشته های درد

نوزادهای وهن

گهواره های بیهده می جنبند

با لای لای ابر و ستاره

در فُرجه ی نشاء و دوباره

در سرزمین سبز مادریم

چابکسوارهای فاجعه می تازند

با اسب های شرزه ی چوبین

در زیر تازیانه ی بوران

بر تپه سار موج

و می بافند

با دست های پینه بسته به خون شان

تور مجال تنگدلی ها را

در چهار راه یخ زده ی باد

در سرزمین سبز مادریم

زن های بی نشان

همخوابه های کار و شقاوت

با قامتی دو تا

بر دوش می کشند

اشباح باژگونه ی خود را

از پرتگاه آب

آوازهای شان همه از درد

دردهای شان همه از فقر

پاهای شان همه در گِل

و سفره های شان همه پر غم

در سرزمین سبز  مادریم

ارواح بی پناه

خمیازه می کشند

در گورهای مکرر

وقتی که زیر چتری از ستاره و باران

خرزهره های گیسو افشان

افسانه ی ز یاد  رفته ی خود را

تکرار می کنند

با گورکنانی پیر

از راویان کنده و زنجیر

در سرزمین مادریم

دوشیزگان چای و تلخی زیتون

پروانگان زخم خورده ز ابریشم

با خوانچه نهال شالی شان بر سر

گم می شوند

در کوره راههای خفته ی خاکستر

دامن هاشان افشان در باد

و آرزوهاشان پریشان، بر باد

در سرزمین سبز مادریم

آشوب رودهاست

جنگل جنگل دریا

دریا دریا جنگل

خرمن خرمن ستاره ی بی پروا

و دامن دامن گریه ی بی آوا.

زمستان 1389

رحمت موسوی گیلانی

رشته های مهر

وقتی چو سایه همسفرِ این و آن شوی
دیگر چه حاجتی که به من مهربان شوی؟
مانندِ سهره بال به بال تو می پرم
با من به این خیال که هم آشیان شوی
عیسیٰ صفت به گردِ تو گردم تمامِ عمر
گیرم که خود ستارة هفت آسمان شوی
هم شکلِ برگ، جوی به جو، در پی ات فتم
گر ماهی سفید به «قلعه روخان» شوی
خود رشته های مهر به انگشت بسته ام
از لطفِ گاه گاه تو دارم هراس ها
جز کوچه باغِ زلفِ تو نشناختم رهی
وقتی به هر کلام نفهمیم حرفِ هم
پلِّ عبور باش، نداری چو دستِ خیر
پایی بنه به شانة کس بهرِ آزمون-
هم شکل آبشار، زبانی دراز کو؟
احیا شوی به نیم نفس ای زمینِ پیر
باقیّ عمر را، طلبد «رحمت» از خدای

دنبالِ تو بیایم اگر بادبان شوی!
عادت نکرده ام که به من مهربان شوی
کاری نکرده ام که به دل بد گمان شوی
دیگر چه سود اینکه مرا همزبان شوی؟
می کوش اگر که تیر نباشی کمان شوی
تا کی برای خلقِ جهان نردبان شوی؟
چون ماهیانِ بحر چرا بی زبان شوی؟
با یک جوانه گر به سر آری جوان شوی
کانگونه آرزوی تو دارد، همان شوی…

توضیح:

جناب آقای رحمت موسوی پس از چاپ شعر ( «به سینه های سخن هست شعر من «رحمت») در شماره 41، در ابیات شماره 10 و 14 اصلاحاتی به شرح زیر به عمل آوردند:

مصرع اول بیت دهم: همیشه خلوتِ ریحانِ سبز خاطره اش …

مصرع اول بیت چهاردهم: چگونه خالی یادِ ترا کنم لبریز؟ …

 و نیز با پوزش اشتباهات چاپی زیر اصلاح می گردد:

در بیت ششم، مصرع دوم کلمه «رنده خو» اشتباه  و «درنده خو» صحیح می باشد و نیز در بیت نهم، مصرع دوم کلمه «برگه» اشتباه و  «برکه» صحیح می باشد.

به نماد استواری وطنم، البرزکوه و دماوند خاموشش

                                                                                                     منوچهر هدایتی

البرز! ای قامت شکوه!

که آسمان را بر گُرده می کشی

و خورشید، هر روز بر بام یالهای ستَبرَت

ضیافت نور می گستَرَد.

و تو همچنان بر سنگستان زمین،

                   تکیه داده ای،

و نظاره گر دفیله ی تاریخی

- از آفاقِ خون تا سواحل اشک-

البرز! ای استوار قامت جاوید

که بر بُلندای چکادت، پاس می داری

آتشدان زرتشت را.

و دماوندِ خاموش، با شکیبی به حوصله ی زمان

حضور قاطع خود را، در تو تکرار می کند.

ستیغ خورشید سای سپیدت

نوید زندگی جانِ خسته ی تاریخ.

البرز! بالا بُلند خاموش

که همچنان پناهگاه ایمن سیمرغی

و ضحّاک دَد، در پای تو، مرگ را

به سخت جانی لابه می کند.

می دانم، در رهگذار بُغضِ فرو خورده ی سکوت

بس رازها در نهفتِ سینه نهان داری،

البرز!

سنگ صبور قصّه ی حرمان عاشقان.

 در شماره 41، شعر «درخت» سروده استاد منوچهر هدایتی بطور کامل درج نشد. با پوزش از استاد ارجمند و خوانندگان فرهیخته «گیلان ما» بار دیگر این شعر بصورت کامل چاپ می گردد.

شعری از «منوچهر هدایتی»

درخت

ای درخت! رگ عصیان زمین

قامت کشیده، رو به فراخنای آسمان

واکرده پنجه بر رخ بی اعتنای اَبر،

وقتی که باد انبوه گیسوان ترا شانه می کند

تفسیر کرامت آب را به هزاران زبان

در گوش ابر، زمزمه می کنی.

خاتون خاک!

داغ هزاره های زمینگیری را، تا چند

بر برگْ برگِ دلواپسی هایت، خواهی نگاشت؟

هر بار که با یقین زایش،

پای در گِل، در چار راه فصول، پرسه می زنی

در طرح دلفریب تماشایت

صراحت مغموم پاییز را

                      چه دل انگیز می کشی.

عُریانی آغوشت، در بطن هجرت درد،

گرمدل از خلسه ی سپید زمستان

سرشاری بهار را در خاطره ی باغ، جاری می کند.

و سایه سار ایمن دستانت

راز پرواز را در ذهن هزار هزار پرنده ی عاشق

                                  به نجوا می خوانَد.

ای راوی تفکّر سبز زمین!

سنگ صبور قصّه ی حرمانِ سربه داران، در واپسین عُروج

حلاّج ها به پای تو آونگ گشته اند،

جاریست، در آبگینه ی رگهایت

اندوه گمشده ی بندیان دهر.

آیا تو هم از عاصیان شب زده ای

                                   مبهوت در سکوت؟

برگو! میراث خاک را به کدامین بها

در محضر آسمان، به هدیه می بَری؟

پستان نور، ارزانی تو باد.

تا بر چکاد خاک، قصّه ی درد تبار خود

                                              بازگو کنی!